{"id":2894,"date":"2024-10-21T20:26:15","date_gmt":"2024-10-21T20:26:15","guid":{"rendered":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/?p=2894"},"modified":"2024-10-21T20:26:17","modified_gmt":"2024-10-21T20:26:17","slug":"pomnik-pamieci","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/?p=2894","title":{"rendered":"\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 POMNIK PAMI\u0118CI"},"content":{"rendered":"\n

\u201ePami\u0119\u0107 o tych, kt\u00f3rzy nie wr\u00f3cili jest wyk\u0142adni\u0105 kultury ludzi morza\u201d<\/em> \u2013 kpt. \u017c. w. Zygmunt Zi\u00f3\u0142kowski<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a><\/figure>\n\n\n\n

       Od 35 lat na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie  stoi niezwyk\u0142y pomnik. Po\u015bwi\u0119cony jest tym, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili z morza.<\/p>\n\n\n\n

       Na tabliczkach s\u0105 nazwiska marynarzy, rybak\u00f3w i \u017ceglarzy, nazwy statk\u00f3w i daty. Kiedy w pa\u017adzierniku 1989 roku pomnik ods\u0142aniano by\u0142o tam 175 tabliczek. Dzi\u015b jest ich 261. Najnowsz\u0105 zamocowano kilkana\u015bcie dni temu. Widnieje na niej nazwisko \u017ceglarza  Konrada Koca, kt\u00f3ry na jachcie \u201eBako Maru\u201d zaton\u0105\u0142 na Atlantyku.<\/p>\n\n\n\n

      Te imienne tabliczki stanowi\u0105 zapis dramatycznej historii morskich katastrof z udzia\u0142em Polak\u00f3w. Zach\u0142anne morze zabra\u0142o im \u017cycie, nie odda\u0142o cia\u0142. Pozosta\u0142y na wieczno\u015b\u0107 w morskiej otch\u0142ani.  Pomnik sta\u0142 si\u0119 ich symboliczn\u0105 mogi\u0142\u0105, miejscem gdzie rodziny mog\u0105 z\u0142o\u017cy\u0107 kwiaty, zapali\u0107 znicze, odda\u0107 si\u0119 modlitwie i zadumie.<\/p>\n\n\n\n

       Na niekt\u00f3rych tabliczkach wielokrotnie powtarzaj\u0105 si\u0119 nazwy tych samych statk\u00f3w. W tragicznych katastrofach na morzach i oceanach gin\u0119\u0142y na nich ca\u0142e, albo prawie ca\u0142e za\u0142ogi. \u201eCzubatka\u201d, \u201eCyranka\u201d, \u201eNysa\u201d, \u201eBusko Zdr\u00f3j\u201d, \u201eAthenian Venture\u201d, \u201eScan Partner\u201d,  \u201eKronos\u201d, \u201eScantrader\u201d, \u201eJan Heweliusz\u201d.  Jest te\u017c tablica okr\u0119t\u00f3w i statk\u00f3w, kt\u00f3re zaton\u0119\u0142y w czasie drugiej wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n\n\n\n

          Idea kapitan\u00f3w<\/strong><\/p>\n\n\n\n

             Idea budowy pomnika \u2013 symbolu pami\u0119ci – narodzi\u0142a si\u0119 w Szczeci\u0144skim Klubie Kapitan\u00f3w \u017beglugi Wielkiej w 1987  roku. Jej inicjatorem by\u0142 kpt. \u017c. w. Andrzej Huza. Pocz\u0105tkowo my\u015blano o skromnej tablicy z nazwiskami, ale ostatecznie wybrano pomnik \u201egodny tych, kt\u00f3rzy zgin\u0119li\u201d.  Powsta\u0142 Komitet Budowy Pomnika. Tworzyli go kapitanowie: Andrzej Huza, Zbigniew Bargielski, Waldemar \u0141\u0119cki,  Igor Jagniszczak, Zygmunt Ko\u015bcielecki, mec. Andrzej Wybranowski, lekarz p\u0142k Stanis\u0142aw Urba\u0144ski, red. Anna Wi\u0119ckowska-Machay, dr El\u017cbieta Marsza\u0142ek, dyr. Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Ekonomicznych.<\/p>\n\n\n\n

        Rozwa\u017cano dwie lokalizacje: Wa\u0142y Chrobrego i Cmentarz Centralny. Zwyci\u0119\u017cy\u0142a ta druga. Komitet og\u0142osi\u0142 konkurs na projekt pomnika  i rozpocz\u0105\u0142 zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy na jego budow\u0119.<\/p>\n\n\n\n

        \u201eTrzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce  by\u0142y to bardzo trudne i siermi\u0119\u017cne lata 80. \u2013 m\u00f3wi\u0142 mi po latach w jednym z wywiad\u00f3w  kpt. Andrzej Huza. \u2013 Jednak\u017ce hojno\u015b\u0107 i solidarno\u015b\u0107 spo\u0142eczna mieszka\u0144c\u00f3w by\u0142a zachwycaj\u0105ca. Idea tego przedsi\u0119wzi\u0119cia  podoba\u0142a si\u0119  nie tylko ludziom morza, bo pieni\u0105dze nap\u0142ywa\u0142y z ca\u0142ej Polski\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n

        Wp\u0142aty przekazywa\u0142y przedsi\u0119biorstwa i instytucje nie tylko morskiej bran\u017cy, przekazywa\u0142y za\u0142ogi ze statk\u00f3w. Zape\u0142nia\u0142y si\u0119 specjalne skarbonki ustawione na polskich promach. W og\u00f3lnopolsk\u0105 zbi\u00f3rk\u0119 pieni\u0119dzy aktywnie w\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 matki chrzestne statk\u00f3w. A 1 listopada 1987 roku  na Cmentarzu Centralnym odby\u0142a si\u0119 pierwsza kwesta na rzecz   budowy pomnika. Kwesty co roku odbywaj\u0105 si\u0119 do dzi\u015b, poniewa\u017c potrzebne s\u0105 \u015brodki na utrzymanie i remonty pomnika.<\/p>\n\n\n\n

          Pi\u0119kny i prosty<\/strong><\/p>\n\n\n\n

       Do realizacji wybrano projekt pomnika opracowany przez krakowskich artyst\u00f3w: Ma\u0142gorzat\u0119 Szubert \u2013 Radnick\u0105 i Macieja Radnickiego. Jest pi\u0119kny i prosty.  Przedstawia morskie fale, z kt\u00f3rych wynurza si\u0119 maszt zatopionego statku stanowi\u0105cy jednocze\u015bnie element krzy\u017ca. Tem masz-krzy\u017c zosta\u0142 wykonany w Gliwicach. Stalowe odlewy fal s\u0105 dzie\u0142em pracownik\u00f3w Stoczni Szczeci\u0144skiej. Stylizowane nabrze\u017ce z polerem symbolizuje  przysta\u0144 macierzystego portu. Pod nim i pod masztem  wmurowane s\u0105 pojemniki z wod\u0105 z m\u00f3rz i ocean\u00f3w, na kt\u00f3rych  gin\u0119li Polacy. To pomys\u0142 dr El\u017cbiety Marsza\u0142ek.<\/p>\n\n\n\n

       – Pod symbolicznymi mogi\u0142ami, tych kt\u00f3rzy gin\u0119li w wojnach na l\u0105dzie jest najcz\u0119\u015bciej ziemia z p\u00f3l bitewnych \u2013 m\u00f3wi\u0142a. \u2013 Pod tym pomnikiem  powinna by\u0107 woda morska. Do Szczecina przywozi\u0142y j\u0105 za\u0142ogi statk\u00f3w Polskiej \u017beglugi Morskiej.<\/p>\n\n\n\n

              Pomnik  otrzyma\u0142 nazw\u0119  \u201eTym, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili z morza\u201d, a uroczyste ods\u0142oni\u0119cie odby\u0142o si\u0119 15 pa\u017adziernika 1989 roku.  Zaginionych na morzach wezwa\u0142 na apel poleg\u0142ych kpt. Andrzej Huza. Ods\u0142oni\u0119cia dokona\u0142a Bogus\u0142awa Mazurowska , kt\u00f3ra straci\u0142a m\u0119\u017ca w katastrofie \u201eAthenian Venture\u201d oraz dwaj ch\u0142opcy. Pawe\u0142 Pas\u0142awski w tej samem katastrofie straci\u0142 dwoje rodzic\u00f3w, a dziadek Przemka  Urba\u0144skiego zgin\u0105\u0142 w katastrofie \u201eNysy\u201d.<\/p>\n\n\n\n

        W 2008 roku w czerwcu  pod pomnikiem odby\u0142a si\u0119  niezwyk\u0142a ceremonia  zwi\u0105zana z 20. rocznic\u0105  zatoni\u0119cia tankowca \u201eAthenian Venture\u201d (poch\u0142on\u0119\u0142a 29 os\u00f3b). Uroczysto\u015b\u0107 zorganizowa\u0142y doros\u0142e dzieci, kt\u00f3re w tej katastrofie straci\u0142y ojc\u00f3w i oboje rodzic\u00f3w. To by\u0142o ich pierwsze spotkanie po latach.<\/p>\n\n\n\n

      W roku 1990 w Szczecinie obchodzono Centralne Dni Morza. Uczestniczy\u0142 w nich \u00f3wczesny premier Rz\u0105du RP Tadeusz Mazowiecki. Wraz z delegacj\u0105 rz\u0105dow\u0105, przedstawicielami przedsi\u0119biorstw i morskich uczelni oraz r\u00f3\u017cnych instytucji z\u0142o\u017cy\u0142 kwiaty pod pomnikiem.<\/p>\n\n\n\n

                Morska tradycja i opieka<\/strong><\/p>\n\n\n\n

      Pomnik \u201eTym, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili z morza\u201d od pocz\u0105tku sta\u0142 si\u0119 sta\u0142ym punktem  programu  r\u00f3\u017cnych morskich uroczysto\u015bci. Dzi\u0119ki niemu narodzi\u0142a si\u0119 i co roku jest piel\u0119gnowana nowa morska tradycja. W tym miejscu odbywaj\u0105 si\u0119 uroczysto\u015bci rocznicowe najwi\u0119kszych polskich katastrof morskich, odbywaj\u0105 si\u0119 apele pami\u0119ci w dniu \u015awi\u0119ta Zmar\u0142ych. Inauguracj\u0119 roku akademickiego w szczeci\u0144skiej morskiej uczelni (najpierw Wy\u017csza Szko\u0142a Morska, potem Akademia Morska, a obecnie Politechnika Morska) rozpoczyna apel poleg\u0142ych pod pomnikiem. Od z\u0142o\u017cenia wie\u0144c\u00f3w i kwiat\u00f3w rozpoczynaj\u0105 si\u0119 szczeci\u0144skie Dni Morza. A od roku 2003, z inicjatywy SKK\u017bW i dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu szczeci\u0144skiej Opery na Zamku,  latem  na Cmentarzu Centralnym  organizowane s\u0105 koncerty honoruj\u0105ce pami\u0119\u0107  \u201eTych, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili z morza\u201d.<\/p>\n\n\n\n

      Od pocz\u0105tku by\u0142o te\u017c wiadomo, \u017ce piecz\u0119 nad pomnikiem sprawowa\u0107 b\u0119dzie   klub kapitan\u00f3w. W roku 1996 wyodr\u0119bniono w nim Komitet Opieki nad Pomnikiem. Obecnie sk\u0142ada si\u0119 z siedmiu os\u00f3b, a kieruje nim kpt. \u017c. w. Franciszek Miedzi\u0144ski. Od pierwszych dni  w tym komitecie jest Witold Szadokierski, v-ce przewodnicz\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

       – Pomnik stoi ju\u017c ponad trzy dekady i mimo bie\u017c\u0105cych napraw jego stan  wymaga gruntownych  remont\u00f3w i renowacji, nawet wymiany niekt\u00f3rych element\u00f3w, jak chocia\u017cby p\u0142yt z piaskowca na trwalsze granitowe, odtworzenia zielonej architektury \u2013 wylicza. \u2013 Jeste\u015bmy wdzi\u0119czni wszystkim, kt\u00f3rzy nas w tych pracach wspieraj\u0105 finansowo. Chcia\u0142bym tu wymieni\u0107 takie instytucje i firmy jak: Fundacja BP PKO w Warszawie, IPN w Szczecinie  Urz\u0105d Miasta Szczecin, Polska \u017begluga Morska, \u017begluga Polska SA, EuroAfrica, Zarz\u0105d Morskich Port\u00f3w Szczecin- \u015awinouj\u015bcie , Micha\u0142 Czerepaniak, Unibaltic, CSL, Centrum Logistyczne Gryf.  Serdeczne podzi\u0119kowania kierujemy do mieszka\u0144c\u00f3w Szczecina, kt\u00f3rzy tak hojnie wspomagaj\u0105 nas w czasie corocznych kwest, kt\u00f3re w dniu Wszystkich \u015awi\u0119tych   prowadzimy na Cmentarzu Centralnym. To buduj\u0105ce, \u017ce tak wielu osobom zale\u017cy, aby nasz pomnik, z kt\u00f3rego jeste\u015bmy dumni wygl\u0105da\u0142 pi\u0119knie i godnie. <\/p>\n\n\n\n

          Krystyna Pohl<\/p>\n\n\n\n

Konto Komitetu Opieki nad Pomnikiem<\/p>\n\n\n\n

21 2490 0005 0000 4350 2830 5371   (dopisek Renowacja Pomnika)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201ePami\u0119\u0107 o tych, kt\u00f3rzy nie wr\u00f3cili jest wyk\u0142adni\u0105 kultury ludzi morza\u201d \u2013 kpt. \u017c. w. Zygmunt Zi\u00f3\u0142kowski        Od 35 lat na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie  stoi niezwyk\u0142y pomnik. Po\u015bwi\u0119cony jest tym, kt\u00f3rzy nie powr\u00f3cili z morza.        Na tabliczkach s\u0105 nazwiska marynarzy, rybak\u00f3w i \u017ceglarzy, nazwy statk\u00f3w i daty. Kiedy w pa\u017adzierniku 1989 roku…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2894"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2894"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2894\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2896,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2894\/revisions\/2896"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2894"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2894"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mojalasztownia.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2894"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}